Podcast: ‘Onzichtbaar maar bepalend: stoffen op het werk’
Geplaatst op: april 7, 2025
Voor veel bakkers is de geur van versgebakken brood een dagelijkse metgezel. Maar achter deze ogenschijnlijke idylle schuilt een verborgen gezondheidsrisico. Net als voor veel andere natuurlijke stoffen, kunnen bakkers allergisch beroepsastma ontwikkelen door hoge blootstelling aan meelstof. Helaas wordt de relatie tussen gezondheidsklachten en werk vaak niet gelegd.
Het verhaal van een bakker die werd geconfronteerd met benauwdheidsklachten, onthult hoe onschuldig lijkende stoffen grote gevolgen kunnen hebben – soms zelfs het einde van een carrière betekenen. Hoe wordt deze aandoening opgespoord? De bakker vertelt: “De huisarts constateerde niks. ‘Je bent gewoon benauwd geweest. Paniek misschien’. Via de bakkerijsector ben ik doorverwezen naar het NKAL en toen was het binnen een week duidelijk dat ik allergisch beroepsastma heb en mijn werk als bakker niet kan blijven doen.” Het Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen (NKAL) is één van de gespecialiseerde klinieken waar naartoe kan worden doorverwezen om de relatie tussen stoffen en werk verder te onderzoeken.
Podcastserie
De derde en laatste aflevering van de podcastserie “Casuïstiek arbocuratieve samenwerking – Verbeter de zorg voor je patiënten” bestaat uit een gesprek met longarts Verheijen, een arbeidshygiënist van het NKAL en een bakker met allergisch beroepsastma. Duidelijk wordt hoe de specialistische kennis van een arbodeskundige, in dit geval een arbeidshygiënist, bijdraagt aan de juiste diagnose, maar ook belangrijk is om nieuwe slachtoffers te voorkomen. De derde aflevering ‘Onzichtbaar maar bepalend: stoffen op het werk’ is hier te beluisteren:
• Spotify
• Apple Podcasts
Arbozorg
In Nederland zijn de medische zorg en arbozorg vaak nog twee verschillende werelden, terwijl mentale en fysieke klachten, maar ook allergieën kunnen worden veroorzaakt of verergerd door het werk. En andersom kan ziekte invloed hebben op het functioneren in werk. De zorg voor patiënten en daarmee ook het welzijn van patiënten kan aanzienlijk verbeteren als die link tussen zorg en werk wordt gelegd. In de 3-delige podcastserie “Casuïstiek arbocuratieve samenwerking – Verbeter de zorg voor je patiënten” laten we aan de hand van concrete voorbeelden zien wat die samenwerking kan opleveren en hoe je dat voor elkaar krijgt. De podcastserie is een initiatief van het Platform Arbeidsgerelateerde Zorg, dat wordt gecoördineerd door het RIVM in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Deze podcastserie is mogelijk gemaakt met financiering van ZonMW.
Bron: RIVM, Centrum Preventie, Leefstijl en Gezondheid
Meer informatie over werkgerelateerde longziekten: project Werk en Longen
Prevalentie van stikangst: bevindingen uit de flashmob studie
Geplaatst op: april 3, 2025
In PulmoScript 2025-nr. 1 is een artikel opgenomen over stikangst van longarts Kris Mooren en Els Verschuur, Long Alliantie Nederland. Angst om te stikken komt regelmatig voor bij mensen met ernstig COPD. In september hebben 30 ziekenhuizen deelgenomen aan een flashmob studie, het artikel bespreekt de resultaten hiervan.
Stikangst heeft veel impact en in het geval van COPD kan stikangst een vicieuze cirkel van dyspneu-angst-dyspneu in de hand werken. Uit praktijkervaring, en deels ook uit (kwalitatief) onderzoek, is bekend dat stikangst ook voorkomt bij mensen met longkanker, astma en interstitiële longziekten (ILD). Wat precies de prevalentie van stikangst is onder mensen met chronische longaandoeningen en longkanker is onbekend.
Spreekkamer
In de spreekkamer wordt weinig over stikangst gesproken. Een mogelijke reden, vanuit patiëntperspectief, is dat het een existentiële angst is: het is te bedreigend voor mensen om hierover te spreken. Vanuit het zorgverlenersperspectief wordt niet altijd aan stikangst gedacht, omdat het voor ons evident is dat letterlijk stikken aan een longziekte zeldzaam is. Daarbij is het een onderwerp dat we wellicht niet graag aankaarten, omdat we niet goed weten wat we moeten zeggen. Ben ik wel de juiste persoon om dit gesprek aan te gaan? Ik weet niet hoe deze persoon gaat overlijden, ga ik niet een valse geruststelling geven?
Flashmob studie
Om zicht te krijgen op de prevalentie van stikangst bij mensen met chronische longaandoeningen werd op donderdag 19 september jl. een flashmob studie uitgevoerd. De ‘data-collectors’ waren longverpleegkundigen, longartsen (in opleiding), verpleegkundig specialisten en physician assistants. De te includeren patiënten waren opgenomen voor de longziekten op die dag, met de diagnose astma, COPD, ILD of longkanker.
In totaal hebben 30 ziekenhuizen geparticipeerd. Lees in het artikel de uitspraken van patiënten, quotes van de data collectors en de beschouwing.
Download het PulmoScript-artikel over Stikangst
Bekijk het PulmoScript magazine op de NVALT-site
Auteurs:
Kris Mooren, longarts en consulent palliatieve zorg
Els M.L. Verschuur, senior projectleider Palliatieve zorg bij COPD, Long Alliantie Nederland. Meer informatie via verschuur@longalliantie.nl
Het programma Compassion van de Long Alliantie Nederland heeft als doel palliatieve zorg voor mensen met COPD en hun naasten te verbeteren. In de afgelopen jaren hebben vele samenwerkingspartners bijgedragen aan het ontwikkelen van handvatten voor zorgverleners en hulpmiddelen voor patiënten om zo bij de behoeften van de praktijk aan te sluiten. Kijk voor de materialen in de online toolbox: www.palliatievezorgcopd.nl
Volg het Webinar ‘Omgaan met astma, hoe doe je dat?’ op 6 mei, Wereld Astma Dag
Geplaatst op: april 3, 2025
Astma is voor iedereen anders en er is geen kant en klare oplossing hoe je met je astma om kan gaan. Toch lopen veel mensen met astma tegen dezelfde uitdagingen aan. Hoe vind je de juiste balans? Wat kun je zelf doen om je leven met astma zo aangenaam mogelijk te maken? En hoe blijf je mentaal gezond?
Accepteren wat niet meer lukt en zoeken naar mogelijkheden wat nog wel kan. Keuzes maken, omgaan met je energie en werken aan een gezonde leefstijl, dat zijn de centrale onderwerpen van dit webinar.
Dit gratis webinar wordt georganiseerd door astmaVereniging Nederland en Davos (VND) en Longfonds, in samenwerking met de NVALT en Long Alliantie Nederland.
Voor wie
Dit webinar is gericht op mensen met astma en hun naasten, en op zorgprofessionals die hen begeleiden. Attendeer mensen met astma op dit webinar.
Wanneer
Het webinar wordt gehouden op Wereld Astma Dag, dinsdag 6 mei 2025 van 19.30 tot ca. 20.30 uur.
Aanmelden
Meld je vooraf aan via www.wereldastmadagwebinar.nl. In de week voorafgaand aan het webinar ontvang je een link waarmee je het webinar kunt volgen. Iedereen kan het webinar gratis volgen.
Sprekers
Debby van den Bogaert, longarts Flevoziekenhuis
Remco Blok, ergotherapeut, Merem Medische Revalidatie
Iris Nieuwstraten, ervaringsdeskundige
Maurice Simmerok, ervaringsdeskundige
Host: Pieter-Paul Hekking, longarts, Franciscus Gasthuis en Vlietland
Het is mogelijk om mee te praten door vooraf of tijdens het webinar via de chat vragen te stellen.
Samenwerking
Dit webinar wordt georganiseerd door astmaVereniging Nederland en Davos (VND) en Longfonds, in samenwerking met de NVALT en Long Alliantie Nederland.
Meer informatie info@longalliantie.nl.
Herziene versie: Landelijk kader regionale formularia inhalatiemedicatie
Geplaatst op: april 1, 2025
De Long Alliantie Nederland heeft in 2018 een landelijk kader ontwikkeld ter ondersteuning van regio’s bij het opstellen van een regionaal formularium voor inhalatiemedicatie. Nu is van deze leidraad een vernieuwde versie beschikbaar die aansluit bij recente ontwikkelingen in de zorg.
Het regionaal formularium heeft als kerndoel uniformiteit te creëren in de benadering van inhalatiemedicatie door zorgverleners in alle zorglijnen. Een formularium biedt een beknopte samenvatting van medicamenteuze adviezen bij specifieke aandoeningen of indicaties. Het dient als ondersteuning voor (huis)artsen bij het maken van therapiekeuzes. Het ultieme streven is een bijdrage aan effectieve, continue, veilige en betaalbare zorg die tevredenheid biedt aan zowel patiënten als zorgverleners.
Download Landelijk kader regionale formularia inhalatiemedicatie
Herziene leidraad
De belangrijkste aanpassingen in het herziene document zijn de harmonisatie met:
- De werkafspraken zoals vastgelegd in het addendum ‘Verantwoord wisselen inhalatiemedicatie’ uit 2023. Dit addendum beschrijft de onderlinge afspraken over het omgaan met medicatiewisselingen, waaraan alle betrokken organisaties zich hebben gecommitteerd (Patiëntenfederatie Nederland, Longfonds, NVALT, NHG, LHV, KNMP en ZN).
- Het LANdelijk Zorgpad Inhalatiemedicatie uit 2019, dat de kwalitatieve aspecten van (medicamenteuze) zorg voor patiënten met astma en COPD omschrijft. Dit zorgpad beoogt de therapietrouw te verbeteren en daarmee een hogere kwaliteit van leven te realiseren. Hierbij is samenwerking tussen alle betrokken zorgverleners – apotheek, huisartsenpraktijk, ziekenhuis én de patiënt – essentieel.
- Het landelijk kader regionale formularia verwijst ook naar de nieuwe leidraad inzake klimaatbewust voorschrijven. Op initiatief van Zorginstituut Nederland is een leidraad geschreven om klimaatbewust inhalatiemedicatie voor te schrijven aan mensen met astma en COPD. Deze leidraad geeft voorschrijvers en patiënten houvast bij het kiezen van inhalatiemedicatie die beter voor het klimaat is. Meer over leidraad klimaatbewust voorschrijven inhalatiemedicatie
In de herziene leidraad is o.a. specifiek aandacht besteed aan de doelgroep waarvoor het formularium geldt, met duidelijke richtlijnen om reeds goed ingestelde patiënten niet onnodig te verstoren. Ook is er meer aandacht voor de noodzakelijke samenwerkingsafspraken die een formularium ondersteunen. Deze werkafspraken zijn doorgaans niet in het formularium zelf opgenomen, maar maken deel uit van een bijbehorend regionaal zorgpad. Daarbij wordt nadrukkelijk ingegaan op scholingsbehoeften en het maken van regionale samenwerkingsafspraken betreffende preferentiebeleid, medicatietekorten en essentiële (herhalings)instructiemomenten.
Betrokken partijen
De herziening van het landelijk kader stond onder regie van de LAN, NHG en KNMP. Het proces volgde een zorgvuldige aanpak waarbij eerst de benodigde aanpassingen werden geïnventariseerd door de multidisciplinaire overleggroep betrokken bij het addendum van de leidraad Verantwoord Wisselen, waaronder Longfonds, Patiëntfederatie Nederland, NVALT, NHG, LHV, KNMP en ZN.
Na verwerking van een schriftelijke commentaarronde via de oorspronkelijke partijen uit 2018 (KNMP, NVK SKL, NVLA, NVALT, CAHAG, IMIS, V&VN Longverpleegkundigen, astmaVereniging Nederland en Davos (VND), LAN en Longfonds) werd de herziene leidraad formeel vastgesteld door de Long Alliantie Nederland.
Voor meer informatie: Lidewij Sekhuis, senior projectleider Long Alliantie Nederland, sekhuis@longalliantie.nl
Mensen met COPD zijn vaak bang om te stikken
Geplaatst op: maart 28, 2025
Vandaag in de Telegraaf een interview over Stikangst met longarts Kris Mooren en Els Verschuur van de Long Alliantie Nederland, in het Topic Media-katern:
Bij de longziekte COPD zijn de longen beschadigd. Dit heeft een grote impact op de kwaliteit van leven. Naar schatting heeft ongeveer de helft van de mensen met ernstig COPD angstklachten of een depressie. De grootste angst is de angst om te stikken.
‘Die angst is invoelbaar. Je moet vaak vechten voor je lucht. Daarbij is COPD een onvoorspelbare ziekte door de longaanvallen. Het ene moment kun je je goed voelen en het andere moment kun je kortademig en in gevaar zijn,’ vertelt Kris Mooren, longarts en consulent palliatieve zorg in het Spaarne Gasthuis Haarlem. Gesprekken met de arts beperken zich veelal tot de lichamelijke klachten, is haar ervaring. ‘Mentale klachten, waaronder stikangst, blijven hierdoor te vaak onbesproken.’
Spiritualiteit en zingeving
Mooren is gepromoveerd op palliatieve zorg bij COPD. ‘Het is een term die ik het liefst overboord gooi. Er ís geen verschil tussen palliatieve zorg bij COPD en goede zorg bij COPD. Als de ziekte erger wordt, moet de zorg intensiever worden. Mensen met COPD willen die zorg krijgen van de longarts, longverpleegkundige en huisarts die ze al heel lang kennen.’ De longarts geeft regelmatig les over COPD. ‘Het grote verschil met andere aandoeningen is dat je als zorgverlener niet alleen moet onderzoeken wat er fysiek speelt, maar ook wat er psychisch, sociaal en qua zingeving speelt. Niet iedere arts durft het gesprek te voeren over spiritualiteit en zingeving. Terwijl die behoefte er wel degelijk is. Een goed advies is om bepaalde vragen regelmatig te stellen, het is een balletje dat je af en toe moet opgooien: “Waar ben je bang voor? Waar haal jij je kracht uit? Hoe kijk je naar de toekomst?”’
Richtlijn palliatieve zorg COPD
COPD is in Nederland de zesde doodsoorzaak. De Long Alliantie Nederland zet zich in om palliatieve zorg voor mensen met COPD en hun naasten te verbeteren. Els Verschuur, senior projectleider Long Alliantie Nederland vertelt: ‘COPD wordt niet geassocieerd met de kans op overlijden, waardoor er op een andere manier naar wordt gekeken dan bijvoorbeeld bij mensen met kanker.’ Met het programma Compassion is een aanpak ontwikkeld om passende palliatieve zorg bij ernstige COPD te bevorderen. Ook de richtlijn “Palliatieve zorg bij COPD” geeft aanbevelingen over begeleiding en behandeling van mensen met gevorderde COPD. Verschuur: ‘Bij mensen met COPD moet je vanuit de aandoening kijken wat een patiënt specifiek nodig heeft en in het gesprek met de patiënt en familie aansluiten bij wat zij belangrijk vinden.’
Meer informatie? https://www.longalliantie.nl/projecten/palliatieve-zorg/
Reacties via info@longalliantie.nl
Interview in Margriet over luchtweginfecties en vaccinatie-leidraad
Geplaatst op: maart 27, 2025
In de Margriet van 27 maart staat een interview met longarts Susanne Huijts en LAN-bestuurslid Hans in ’t Veen over luchtweginfecties en de vaccinatie-leidraad waar de Long Alliantie Nederland later dit jaar mee komt.
De Margriet wil de lezers informeren over verkoudheidjes en virussen. Hoe herken je luchtweginfecties? Wanneer ben je extra vatbaar? Wat kun je doen om luchtweginfecties te voorkomen? Alle bekende infecties worden op een rij gezet, van corona- en griepvirus tot pneumokokken en RS-virus.
Susanne Huijts is longarts in het Máxima MC en voorzitter van de vaccinatie-leidraad die door de Long Alliantie Nederland wordt ontwikkeld. Hans in ’t Veen is onderzoeker in het Franciscus en als longarts bestuurder van de Long Alliantie Nederland.
Huijts over de leidraad vaccinaties: “We willen dat voor behandelaars én patiënten duidelijk vastligt voor welke prikken ze in aanmerking komen. De leidraad wordt momenteel door alle betrokken partijen – waaronder behandelaars, het RIVM en apothekers – beoordeeld. We hebben bijvoorbeeld gekeken naar vaccinaties tegen het RS-virus en kinkhoest: is het zinvol die voor deze patiënten toegankelijk te maken? Rond de zomer wordt de leidraad definitief. Het gaat om vaccinaties voor chronische longpatiënten.”
Reacties via info@longalliantie.nl
Longuitdaging van Zaans Medisch Centrum en Sportbedrijf Zaanstad van start
Geplaatst op: maart 18, 2025
Het Zaans Medisch Centrum organiseert dit jaar voor het eerst een Longuitdaging voor mensen met een chronische longaandoening. Verpleegkundig specialist Linda Brandjes heeft het initiatief genomen om de wandel uitdaging in Zaanstad te organiseren in samenwerking met het Sportbedrijf Zaanstad. Er wordt gewandeld vanaf 27 maart.
De doelstelling van de wandel uitdaging van het ZMC is om bewegen voor iedereen toegankelijk en leuk te maken, lotgenotencontact te stimuleren en om kennis uit te wisselen. Daarvoor wordt samengewerkt met het Sportbedrijf Zaanstad. Iedere wandeling lopen er minimaal een sportbuurtcoach en een longverpleegkundige mee.
De Longuitdaging Zaanstad loopt van 27 maart tot en met 26 juni. In deze periode loopt de groep iedere donderdagmiddag (m.u.v. Hemelvaartdag), van 14.00 tot 15.00 uur. De wandelingen starten en eindigen in het ZMC. Na deze 3 maanden is het doel dat patiënten doorstromen naar een van de activiteiten binnen het Sportbedrijf Zaanstad. Alle betrokken partijen zijn enthousiast over de samenwerking.
Ook een Longuitdaging organiseren? Bekijk het stappenplan
De NVALT lanceert de Podcast Longcast
Geplaatst op: maart 13, 2025
NVALT lanceert de ‘Longcast’ – de podcast van en voor de NVALT en andere geïnteresseerden in het boeiende longenveld. De Longcast is een informatieve en educatieve podcast over alles wat te maken heeft met de longgeneeskunde, maar ook persoonlijke informatie van de geïnterviewde komt aan bod.
In de Longcast gaan longartsen voor de NVALT in gesprek met collega-longartsen, collega-zorgverleners, NVALT-bestuurders en nog meer. In elke podcast staat een thema centraal. Experts worden door het team longartsen van de Longcast aan de tand gevoeld en delen hun ervaringen met de luisteraars en geven uiteraard ook tips en tricks. Maar ook de knelpunten en uitdagingen in de praktijk worden niet geschuwd, daar wordt bij elk thema op ingegaan.
Van praktische tips en handvatten tot de nieuwste richtlijnen in specialistische aandachtsgebieden tot organisatorische vraagstukken zoals e-health, bekostiging van zorg, wetenschappelijk onderzoek en congres samenvattingen. Van alles kan aan bod komen in de Longcast.
Serie van 8 afleveringen in 2025
De NVALT start in 2025 met een serie van ongeveer 8 afleveringen. De NVALT wil zo de leden van de NVALT en andere geïnteresseerden op een toegankelijke manier informeren over relevante onderwerpen binnen het longenveld. Want in een snel veranderend zorglandschap is het essentieel om vakinhoudelijk bij te blijven en op de hoogte te zijn van de laatste ontwikkelingen. De Longcast biedt een praktische manier om de laatste ontwikkelingen en trends te horen.
Eerste episode
De serie van 2025 trapt af met longarts Hans Daniels, werkzaam in het AUMC om de laatste inzichten uit de behandelkamer te bespreken. Op de agenda staan verder afleveringen over duikgeneeskunde en de effecten van hoogte op de longen, longrevalidatie en over de post-COVID centra.
De eerste Longcast is hier te beluisteren:
Website: https://longcast.castos.com/episodes/de-behandelkamer
Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/podcast/id1799040712
Spotify: https://open.spotify.com/show/5DVbShX82Wn6QelN6JwxnL
NVALT-Longcast team
Longartsen: Brigitte Sondemeijer, Duco Deenstra, Viresh Jagesar en Kirsten van de Groep. NVALT-bureau: Wilma Vlug en Ingrid van der Gun. Vragen of opmerkingen? secretariaati@nvalt.nl
Wandelchallenge in regio De Liemers wordt vervolgd
Geplaatst op: maart 12, 2025
Op 20 mei start een nieuwe Wandelchallenge voor Duiven, Westervoort en Zevenaar (regio De Liemers, onder Arnhem). Ataro Sportservice zorgt voor sportieve activiteiten in de regio Liemers. Samen met Fysiotherapie De Romei hebben zij het initiatief genomen om de Wandelchallenge na de succesvolle editie van vorig jaar een vervolg te geven.
De Wandelchallenge begint dinsdag 20 mei en duurt 20 weken. De hoofddoelgroep zijn mensen met een longaandoening en diabetes.
Deelnemers lopen iedere dinsdagavond van 19.30u tot 20.30u op de atletiekbaan in Zevenaar. Om 19u staat de koffie klaar en worden er verhalen uitgewisseld. Elke 3 weken is er een spreker die iets vertelt over voeding, copd, diabetes en het belang van voeding en bewegen.
Er wordt op de atletiekbaan gelopen en als het wat langer licht is, ook in het naastgelegen park. Er worden ook groepen gemaakt voor 3 tot 5 km en voor 5 tot 7 km, zij gaan met een begeleider mooie routes door Zevenaar heen lopen. Voor het meedoen wordt een eigen bijdrage gevraagd van € 20,- en met de Gelre-pas kan men gratis meedoen.
Ataro Sportservice biedt ondersteuning aan gemeenten bij het uitvoeren van hun sportbeleid en sociaal domein beleid door middel van sport en beweging. Hun visie is dat sport en beweging essentieel zijn voor de fysieke en sociale gezondheid en het welzijn van mensen. Door sport en beweging te stimuleren en te faciliteren passend bij de behoeftes van de deelnemers wil Ataro Sportservice de drempel tot sport en beweging verlagen zodat iedereen de positieve gezondheidseffecten van sport en beweging ervaart.
Meer informatie Wandelchallenge De Liemers: Peter Christant, Beweegcoach, p.christant@atarosportservice.nl
Nieuwe ronde stimuleringssubsidie: Implementeren palliatieve zorg bij COPD
Geplaatst op: maart 11, 2025
De palliatieve zorg voor mensen met COPD vraagt aandacht van zorginstellingen. Er start een nieuwe ronde van ZonMw-stimuleringssubsidie voor de implementatie van Compassion. Subsidieaanvragers kunnen zich nu al voorbereiden. Een voorstel indienen is mogelijk vanaf 26 mei 2025.
Zorgorganisaties kunnen subsidie ontvangen voor de implementatie van Compassion: een werkwijze voor de verbetering van palliatieve zorg voor mensen met COPD. Centraal staat de integratie van tijdige en passende palliatieve zorg in de gebruikelijke COPD-zorg. ZonMw organiseert een online informatiebijeenkomst voor een extra toelichting op deze subsidie op maandag 14 april 2025, 15.30-17.00 uur. Dan is er ook gelegenheid voor vragen over het indienen van uw subsidieaanvraag.
Lees alles over het aanvragen van deze subsidie
Compassion is ontwikkeld door de Long Alliantie Nederland in samenwerking met vele stakeholders en samenwerkingspartners, waaronder Leids Universitair Medisch Centrum en Radboudumc. Lees hier meer over de achtergrond van het programma.
Palliatieve fase bij COPD
Hoewel in Nederland elk jaar zo’n 7.000 mensen overlijden aan COPD, praten maar weinig patiënten tijdig met hun zorgverleners over hun wensen en behoeften over de zorg en het levenseinde. Gesprekken hierover geven veel rust en duidelijkheid aan patiënten met COPD en hun naasten. Compassion biedt veel handvatten en producten om zorgverleners te helpen bij het geven van goede palliatieve zorg, zoals voor het omgaan met benauwdheid en somberheid.
Wat levert de implementatie van Compassion op?
- Tijdige identificatie van de palliatieve fase, waardoor mensen met COPD en hun naasten beter weten waar ze aan toe zijn en wat de mogelijkheden zijn.
- Mensen met COPD ontvangen (palliatieve) zorg die aansluit op hun wensen en behoeften.
- Hogere tevredenheid van zorgverleners, omdat ze meer kunnen betekenen voor hun patiënten.
- Betere (transmurale) samenwerking.
- Potentieel lagere zorgkosten, omdat ongewenste intensive care of ziekenhuisopnames worden voorkomen.
Met deze subsidieoproep steunt ZonMw zorginstellingen bij het implementeren en borgen van de interventie Compassion door het trainen van zorgmedewerkers in de werkwijze.
Long Alliantie Nederland zet zich in voor het verbeteren van palliatieve zorg bij COPD. Meer weten? Raadpleeg de toolbox Palliatievezorgcopd.nl.