Zorgen over beschikbaarheid longmedicatie na uitspraak Raad van State
Geplaatst op: november 21, 2024
De Raad van State heeft op 21 november 2024 een belangrijke uitspraak gedaan over de tekortenbesluiten voor geneesmiddelen. De huidige tekortenbesluiten blijken geen wettelijke basis te hebben in de Geneesmiddelenwet. Dit heeft mogelijk grote gevolgen voor de beschikbaarheid van belangrijke longmedicatie.
Waarom deze uitspraak?
Volgens de wet moet er altijd een individueel verzoek van een arts zijn om een niet-geregistreerd geneesmiddel te mogen leveren. De huidige tekortenbesluiten geven echter een algemene toestemming voor het importeren van medicijnen bij tekorten. Deze werkwijze, die in 2017 werd ingevoerd om administratieve lasten te verminderen, past volgens de Raad van State niet binnen de huidige wetgeving.
Wat betekent dit voor patiënten en zorgverleners?
Voor salbutamol (Ventolin/Airomir), dat een essentieel medicijn is voor veel longpatiënten, loopt het huidige tekortenbesluit af op 28 november 2024. Zonder een oplossing dreigt een nieuwe situatie zoals begin 2024, toen er ernstige tekorten waren aan deze medicatie.
Tot er een wetswijziging komt, kunnen geneesmiddelen uit het buitenland alleen worden geïmporteerd met individuele artsenverklaringen. Dit betekent een aanzienlijke administratieve belasting voor artsen en apothekers.
De Long Alliantie Nederland roept de betrokken partijen op om met spoed een werkbare oplossing te vinden die de continuïteit van medicatievoorziening voor longpatiënten waarborgt.
Meer informatie: haandrikman@longalliantie.nl
Column Rutger Haandrikman: Je ziet ze niet meteen
Geplaatst op: november 20, 2024
Ze zitten naast je in de trein, wachten geduldig bij de kassa of wonen twee deuren verderop. Pas als de roltrap stilstaat of als ze hun kleinkind achterna rennen, merk je iets op. Een licht gehijg, een hand die steun zoekt, een blik die verraadt dat wat voor jou vanzelfsprekend is, voor hen een dagelijkse uitdaging vormt.
De ironie wil dat we collectief in paniek raken als iemand klaagt over pijn op de borst. ‘Bel 112, het zou een hartaanval kunnen zijn!’ Maar wanneer diezelfde persoon maandenlang hoest of buiten adem raakt bij het aankleden, noemen we dat ‘een griepje dat maar niet overgaat’ of ‘gewoon wat minder fit’.
Het oude beeld van COPD als ‘rokersziekte van oude mannen’ is achterhaald. Een op de vijf COPD-patiënten heeft nooit gerookt. Slechte luchtkwaliteit, infecties, zelfs problemen tijdens de zwangerschap kunnen bijdragen aan het ontstaan van COPD. En steeds vaker zien we jonge patiënten – alleen kijken we er niet naar om.
Het bizarre is: een longaanval bij COPD kan je zes weken uitschakelen en heeft vaak een slechtere prognose dan een hartinfarct. Toch heeft elke 55-plusser het over zijn cholesterol, terwijl niemand vraagt naar elkaars longfunctie.
COPD is niet sexy. Het heeft geen glossy campagnes of celebrity-ambassadeurs. Wat het wel heeft, zijn verrassende lichtpuntjes. Zoals wandelgroepen waar mensen niet alleen hun ademhaling verbeteren, maar ook elkaar ontmoeten. ‘Het huishouden is niet langer een worsteling,’ vertelde een deelnemer. ‘Ik ga weer meer naar buiten,’ zei een ander.
Met een simpele longtest en de juiste begeleiding kunnen we het verschil maken tussen een leven vol beperkingen en een leven met mogelijkheden. Want ook al worden de longen niet beter, het leven kan wel degelijk verbeteren. Een sterk lichaam maakt je weerbaarder tegen infecties en vermindert kortademigheid.
Deze stille epidemie verdient onze aandacht. Want elke dag dat we wegkijken, is er één te veel. Het gaat om je buurman, je collega, misschien wel je zus of broer. Mensen die stilletjes worstelen met iets dat voor ons zo vanzelfsprekend is: ademhalen.
Rutger Haandrikman is directeur van de Long Alliantie Nederland. Reageren kan via haandrikman@longalliantie.nl
Manifest voor toekomstbestendig vaccinatiestelsel voor volwassenen
Geplaatst op: november 19, 2024
Op donderdag 21 november a.s. debatteert de Tweede Kamer over Medische Preventie. Voor dit debat is een manifest met aanbevelingen gedeeld om het kabinet aan te sporen nu werk te maken van het vaccinatiestelsel voor volwassenen – een onderwerp wat nog ontbrak in het debat. Het manifest bevat belangrijke aanbevelingen voor een toekomstbestendig vaccinatiestelsel voor volwassenen. Het is een vervolg op eerdere activiteiten van de coalitie Vaccinatiegraad Beneden Peil.
Uit het manifest: ‘Infectieziekten zoals griep en corona, vormen nog altijd een ernstige bedreiging voor onze gezondheid. Vaccinaties zijn ons meest effectieve wapen tegen deze vijand. Toch blijven vaccinatiegraden onder volwassenen in Nederland achter. Dit manifest betoogt dat een beter georganiseerd en toegankelijk vaccinatiestelsel voor volwassenen cruciaal is om onze gezondheid te beschermen, de druk op onze zorg te verlichten en onze maatschappij veerkrachtiger te maken.’
Uit verschillende onderzoeken en rapportages van de afgelopen jaren blijkt dat het huidige vaccinatiesysteem aan alle kanten schuurt. De aangekondigde bezuinigingen van het nieuwe kabinet geven weinig hoop. Terwijl investeringen in infectieziekten preventie door middel van vaccinaties aanzienlijk meer opleveren.
De aanbevelingen in dit manifest bieden concrete en haalbare oplossingen om de toegankelijkheid van aanbevolen vaccinaties te verbeteren, het vertrouwen in vaccinaties te laten terugkeren en draagvlak voor vaccinatieprogramma’s te laten toenemen.
De Long Alliantie Nederland maakt deel uit van de coalitie Vaccinatiegraad Beneden Peil. Dit manifest is aangeboden door de Nederlandse Immunisatie Stichting.
Expertisegebied Longverpleegkundige herzien: bericht aan de samenwerkingspartners
Geplaatst op: november 19, 2024
Er is een nieuwe editie van het Expertisegebied Longverpleegkundige. Deze is naar buiten gebracht op het jaarcongres van V&VN Longverpleegkundigen op 2 oktober 2024. Tijdens het jaarcongres is ook de nieuwe voorzitter Iris Huisman-van den Hamer aangesteld. Zij richt zich in deze nieuwsbrief tot alle samenwerkingspartners.
Iris Huisman doet via deze nieuwsbrief een oproep: ‘In ons expertisegebied staat mooi beschreven waarom de longverpleegkundige onmisbaar is binnen de longzorg. En dat elke longpatiënt deze longverpleegkundige zorg verdient. De praktijk wijst helaas nog anders uit. Als we met elkaar samen willen werken aan de juiste zorg op het juiste moment met de juiste zorgverlener is het cruciaal dat onze samenwerkingspartners op de hoogte zijn van wie wij zijn en hoe onze expertise bij kan dragen aan de juiste zorg voor onze longpatiënten. Ik nodig iedereen van harte uit kennis te nemen van ons herziene expertisegebied.’
Op de foto van links naar rechts: Iris Huisman (voorzitter), Alma van Schie (bestuurslid), Beja de Gries (bestuurslid), V&VN Longverpleegkundigen.
Het expertisegebied is een aanvulling op het beroepsprofiel van de verpleegkundige. Het beschrijft de aanvullende kennis en vaardigheden die longverpleegkundigen bij de taakuitoefening in hun vakgebied nodig hebben. De veranderde maatschappij en ontwikkelingen binnen de longzorg vroegen om herziening van het voorgaande expertisegebied, dat dateerde uit 2014.
Bekijk hier het Expertisegebied Longverpleegkundige via de V&VN-website
Wereldwijd aandacht voor COPD: beoordeling van 34 landen in COPD Index
Geplaatst op: november 19, 2024
COPD treft wereldwijd tussen de 300 en 400 miljoen mensen, het is de vierde doodsoorzaak. In Nederland is het de vijfde doodsoorzaak. In september is de COPD Index gepubliceerd. De COPD Index evalueert de aanpak van COPD in 34 landen, waaronder Nederland. De COPD Index is ontwikkeld door het Copenhagen Institute for Futures Studies, met de steun van een onafhankelijke, deskundige stuurgroep. De Long Alliantie Nederland heeft ook bijgedragen.
Nederland staat in de COPD Index op de 18e plaats; we doen al best veel maar kunnen ook nog veel doen om beleid en zorg voor mensen met COPD te verbeteren, waaronder het bevorderen van een tijdige diagnose en het verbeteren van de samenwerking.
De Index is een datatool voor het beoordelen van zowel de aanpak van gezondheidssystemen in landen om COPD te voorkomen en te beheren, als andere gerelateerde factoren die de ernst en controle van COPD kunnen beïnvloeden. Aan de hand van een reeks parameters die verband houden met gezondheidsbeleid, toegang tot en kwaliteit van zorg, klinische indicatoren, bevolkingsgezondheidsindicatoren en milieufactoren, is de aanpak van COPD in 34 landen geëvalueerd.
Meer lezen over de uitkomsten en de aanbevelingen? Download hier het hele rapport: COPD Index Companion Report 2024.
Compassie voor mensen met COPD: ook in andere landen in Europa
Geplaatst op: november 19, 2024
De Long Alliantie Nederland (LAN) vraagt continu aandacht voor goede en proactieve palliatieve zorg voor mensen met ernstige COPD. Ons doel is het verbeteren van palliatieve zorg bij COPD, niet alleen in Nederland maar ook in andere landen in Europa.
EU PAL-COPD
Op Europees niveau werken we samen in een consortium van 13 organisaties uit 7 Europese landen aan het EU PAL-COPD project. Het doel van dit 5-jarige project is de integratie van palliatieve zorg in de gebruikelijke behandeling van mensen met gevorderde COPD in gezondheidszorgsystemen in Europa door de implementatie van de ICLEAR-EU interventie.
In 6 landen wordt een gerandomiseerde studie (RCT) uitgevoerd bij in totaal 18 ziekenhuizen (3 per land). De LAN is in het project verantwoordelijk voor Werkpakket 3: Training & implementatie. Het hele trainingspakket bestaat uit een 1) e-learning module, 2) training voor zorgverleners over de toepassing van de ICLEAR-EU interventie in hun eigen praktijk en 3) communicatietraining. Het ontwikkelen van het trainingspakket is in volle gang. Op dit moment wordt in een pilot een aantal projectonderdelen getest, waaronder de ICLEAR-EU training voor zorgverleners.
EU PsyPal
Een tweede Europees project is het 4-jarige EU PsyPal project. De LAN is één van de 19 partners in dit project. In het PsyPal project wordt onderzoek gedaan naar de toepassing van psilocybine als behandeling voor psychologische nood bij mensen die lijden aan een ongeneeslijke, progressieve ziektes zoals COPD, multiple sclerose (MS), amyotrofische laterale sclerose (ALS) en de ziekte van Parkinson. In Nederland wordt dit onderzoek uitgevoerd bij mensen met ernstige COPD.
De LAN denkt mee vanuit het patiënten perspectief. Zo hebben we met een presentatie over patiëntenparticipatie in Onderzoek & Ontwikkeling bijgedragen aan de lancering van het project in het Europees Parlement. Daarnaast hebben we input gegeven voor bijvoorbeeld de Patiënt Informatie Brief waarin mensen met ernstige COPD en in psychologische nood worden geïnformeerd over het onderzoek, zodat ze een weloverwogen keuze kunnen maken of ze wel of niet willen deelnemen.
Compassion
In het Compassion-project is veel kennis en ervaring opgedaan. Daarbij is een toolbox met animaties, video’s en andere materialen gerealiseerd. Maar palliatieve zorg is nog niet vanzelfsprekend en nog niet overal in Nederland geïntegreerd in de COPD-zorg. Het Compassion-project is erkend als ‘Kansrijk project’ en als zodanig opgenomen op Palliaweb de website van stichting PZNL. Het biedt ziekenhuisregio’s en netwerken mogelijkheden om palliatieve zorg voor mensen met ernstige COPD te implementeren met gebruikmaking van alle kennis, ervaringen en tools die in het project zijn gebundeld.
We doen al veel, maar we kunnen nog veel meer. Doet u met ons mee? Meer informatie: verschuur@longalliantie.nl.
COPD wordt vaak pas laat herkend. ‘Het probleem van COPD is dat je het niet aan iemand ziet’
Geplaatst op: november 13, 2024
Vandaag in de Telegraaf het interview met twee bestuursleden van de Long Alliantie Nederland, in het Topic media-katern:
Op 20 november is het Wereld COPD dag. In Nederland lijden 800.000 mensen aan deze chronische longziekte. Een tijdige diagnose voorkomt extra schade aan de longen. Voor huisarts dr. Jiska Snoeck-Stroband en longarts dr. Hans in ’t Veen een goede reden om namens de Long Alliantie Nederland te pleiten voor een grotere bewustwording.
COPD is wereldwijd de vierde doodsoorzaak. Het ontstaat door het inademen van schadelijke stoffen. De longaandoening heeft enorme impact op het leven van de mensen die het treft, vertellen beide artsen. ‘Het beperkt je qua bewegen, qua ademhaling, maar ook in het sociaal domein. Je relatie verandert. Een van de taboes is de seksuele beperking door kortademigheid.’
‘Het probleem van COPD is dat je het niet aan iemand ziet’
Luchtweg- en hoestklachten
Het misplaatste beeld is dat een COPD-patiënt mannelijk, oud en een verstokte roker is, terwijl er genoeg vrouwen en mannen rond hun vijftigste al de eerste COPD-klachten hebben. ‘Het probleem van COPD is dat je het niet aan iemand ziet,’ aldus Snoeck-Stroband. ‘Veel huisartsen denken er te weinig aan om de diagnose te stellen met een longtest, een zogenoemde spirometrie,’ constateert ze. ‘Terwijl je daarmee het verschil kan maken. We zien als huisarts in deze maanden veel mensen met luchtweg- en hoestklachten. Als je een jonge vrouw die al langere tijd aan het hoesten is en wellicht langere tijd heeft gerookt op je spreekuur krijgt, denk je er niet zo gauw aan. Dat is zonde, want daarmee verlies je veel jaren waarin je de patiënt goed kunt begeleiden qua leefstijl. Op het moment dat de longarts in beeld komt, is er al heel veel meer longschade. Iemand met een longfunctie van 60% is vaak gemotiveerd om te gaan bewegen en anders te gaan leven.’ Dat is belangrijk, benadrukt In ’t Veen: ‘Ook al worden je longen niet beter, je leven wordt wel beter. Als je je chassis goed houdt, ben je minder kortademig en weerbaarder tegen infecties en gaat het ophoesten beter.’
Longaanval
‘COPD manifesteert zich bij vrouwen ook anders dan mannen. Dat is een reden waarom je er misschien niet direct aan denkt,’ stelt Hans in ’t Veen. ‘We zijn ons mede hierdoor bewuster van dat je al op een jonge leeftijd de longfunctie moeten meten om meer en eerder mensen te vinden.’ Hij trekt de vergelijking met iemand die een hartaanval heeft gehad om de impact van COPD te duiden. ‘Je ziet het niet aan de buitenkant, maar patiënten met COPD zijn vaak veel meer beperkt in het dagelijkse leven.’ Een op de vijf COPD-patiënten krijgt een longaanval, vertelt hij. ‘Het herstel duurt tot zes weken en een relevant aantal mensen overlijdt na een longaanval. De prognose na een hartaanval is beter.’ Beide artsen besluiten: ‘Onder mensen van 55-plus is het heel normaal is om je hart te laten controleren. De impact van functieverlies van de longen wordt minder gevoeld, totdat er heel veel kapot is. Dat is waar we met z’n allen alerter op moeten worden. Je kunt echt invloed hebben op de COPD die aan het ontstaan is.’
https://www.longalliantie.nl/copd
Dr. Jiska Snoeck-Stroband is algemeen bestuurslid van de Long Alliantie Nederland. Zij is huisarts bij praktijk Akelei Den Haag en Voorzitter CAHAG.
Dr. Hans in ’t Veen is secretaris van de Long Alliantie Nederland, op voordracht van de NVALT. Hij is longarts en onderzoeker bij het Franciscus.
Actie is nodig om medicijntekorten te voorkomen: van lijst kritieke geneesmiddelen naar beleid
Geplaatst op: november 7, 2024
Tekorten aan geneesmiddelen zijn een probleem voor patiënten en zorgverleners. Op 6 november 2024 is een Nederlandse lijst van kritieke geneesmiddelen aan minister Fleur Agema van het ministerie van VWS overhandigd. Nu is het zaak om snel tot beleid te komen.
Het gaat om medicijnen die in de Nederlandse gezondheidszorg van groot belang zijn voor volwassenen en kinderen. Ook onmisbare medicijnen voor mensen met longziekte, zoals salbutamol, budesonide en ipratropium, zijn als vitaal aangemerkt. Vitale geneesmiddelen zijn onmiddellijk (binnen enkele uren) of op korte termijn (binnen 48 uur) nodig, anders leidt dit tot mortaliteit.
Bestuurslid Job van Boven reageert: ‘Deze lijst is een belangrijke eerste stap, maar het is nu wel zaak voor de politiek om op basis van deze lijst z.s.m. beleid te maken om de tekorten daadwerkelijk te voorkomen.’ Van Boven is apotheker-gezondheidseconoom, universitair hoofddocent UMCG en bestuurslid van de Long Alliantie Nederland.
Belang beschikbaarheid medicijnen
In een publicatie in het European Respiratory Journal eerder dit jaar roepen de auteurs de overheid op om de beschikbaarheid van medicijnen mogelijk te maken. ‘Het is van het grootste belang dat medicijnen te allen tijde beschikbaar zijn voor onze patiënten. Historisch gezien heeft het gebrek aan medicijnen vooral, zo niet uitsluitend, lage- en middeninkomenslanden getroffen. De laatste tijd worden echter ook geneesmiddelentekorten gemeld in welvarende Europese landen. Geneesmiddelentekorten hebben negatieve gevolgen voor de gezondheid van patiënten, evenals een diepgaande economische impact, door de noodzaak om terug te vallen op duurdere alternatieven en de tijd die zorgprofessionals moeten besteden aan het vinden, voorschrijven en verstrekken van alternatieven.’
Bron: Job F.M. van Boven, Arzu Yorgancioglu, Nicolas Roche, Omar S. Usmani. Ensuring availability of respiratory medicines in times of European drug shortages, European Respiratory Journal 2024; 64(5).
Lijst kritieke geneesmiddelen
De lijst van het Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen (LCG) is tot stand gekomen in afstemming met zorgverleners, waaronder organisaties van medisch specialisten, apothekers en huisartsen. Meer over de lijst: https://lcg.nl/lijst-van-kritieke-geneesmiddelen-overhandigd.
In het voorjaar was er een acuut tekort aan salbutamol aerosol. De Long Alliantie Nederland heeft toen aanbevelingen en een alternatievenschema opgesteld. Wij blijven in contact met overheid en andere zorgpartijen om tot structurele oplossingen te komen en problemen in de toekomst te voorkomen.
De toekomst van de gezondheidszorg en het advies passende zorg
Geplaatst op: oktober 22, 2024
Wij vroegen aan Marian Kaljouw, voorzitter bestuur Long Alliantie Nederland, om haar kijk op passende zorg met ons te delen. Passende zorg is gestoeld op 4 basisprincipes. ‘We kijken naar een omkering van en een verschuiving binnen het huidige systeem.’ Lees hier het bericht van Marian Kaljouw.
‘Passende zorg’ is de titel van het advies dat werd uitgebracht door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Zorginstituut Nederland (ZIN) in november 2020. Aanleiding voor dit advies was de coronapandemie. Van de ene op de andere dag, na de toespraak van de minister-president, liet iedereen alles uit de handen vallen en ging Nederland op slot. Huisartsen hingen een boodschap op de deur van hun praktijk waarop stond ‘niet naar de praktijk komen en alleen bellen als het niet anders kan’.
Dit leidde tot een stuwmeer van 1,5 miljoen mensen die in 2020 en 2021 minder werden doorgestuurd door de huisarts naar het ziekenhuis ten opzichte van 2018 en 2019 (NZa). Dit was aanleiding voor de tijdelijke Minister voor Volksgezondheid Martin van Rijn om de vraag te stellen hoe groot de consequenties hiervan waren. Deze vraag was moeilijk te beantwoorden, we kenden de mensen niet, maar er gebeurde ook geen ernstige ongelukken. En zo ontstond de vraag aan de NZa en ZIN om een advies uit te brengen over de toekomst van de gezondheidszorg. En dat werd het advies Passende zorg.
Het advies is gestoeld op 4 basisprincipes voor passende zorg:
- Passende zorg draagt bij aan het functioneren van mensen in hun dagelijks leven en aan kwaliteit van leven.
- Passende zorg komt altijd samen met de patiënt tot stand.
- Passende zorg vindt zo dicht mogelijk bij de patiënt plaats (thuis als het kan, institutioneel als het moet en digitaal als het kan, fysiek als het moet).
- Passende zorg gaat veel meer uit van gezondheid en minder van ziekte.
Om deze uitgangspunten daadwerkelijk te implementeren in de praktijk zal de Nederlandse zorg moeten veranderen. Er zal veel meer geïnvesteerd moeten worden in het sociaal domein en preventie en veel minder in aandoeningen en kwalen. Kort gezegd kijken we naar een omkering van en een verschuiving binnen het huidige systeem.
De consequenties zijn groot en er moeten moeilijke keuzes worden gemaakt. Het is belangrijk om de volgende vragen te stellen:
- Draagt de voorgenomen behandeling bij aan het functioneren van de patiënt?
- Waar kunnen we dit het beste doen (thuis of anders)?
- Hoe kunnen we dit het beste doen (digitaal of fysiek)?
- Wie kunnen dit het beste doen (taakherschikking)?
Kortweg betekent dat:
- Een verschuiving van zorg naar de eigen leefomgeving van mensen
- Integratie met het sociaal domein
- Vormgeving van zorg in netwerken
- Intensieve samenwerking en afstemming
- Het maken van moeilijke keuzes
- Behandelreductie in instellingen
Tot slot:
Niets doen is geen optie. Bij ongewijzigd beleid stijgen de kosten tot 175 miljard euro in 2040 en is de zorg niet langer toegankelijk voor iedereen die dit nodig heeft. Wat we nodig hebben zijn bestuurders en professionals met visie en lef!
Marian Kaljouw
Projectplan ‘Jong zijn met astma’ vastgesteld: een unieke combinatie van leef- en zorgpad
Geplaatst op: oktober 21, 2024
In september heeft de project- en stuurgroep de contouren bepaald van het project ‘Jong zijn met astma’, nog enkele knopen doorgehakt en het projectplan vastgesteld. Daarmee is het project officieel van start gegaan.
Specifiek is afgesproken dat het project zich richt op kinderen en jongeren met astma (andere longziekten blijven buiten beschouwing). Verder is besloten dat de focus ligt op de leeftijdscategorie 6 tot 18 jaar. Om te zorgen dat dit project breed wordt gedragen, gaan we werken met diverse groepen belanghebbenden waaronder expertisegroepen, een klankbordgroep en een focusgroep van ervaringsdeskundigen.
Doelen
Met dit project wordt een landelijk Leef- en zorgpad voor kinderen en jongeren met astma ontwikkeld dat breder kijkt dan zorg. De doelen zijn:
- het leven van kinderen en jongeren met astma verbeteren,
- het verbeteren van de longzorg voor kinderen en jongeren in Nederland, en meer specifiek betere samenwerking tussen zowel zorgprofessionals onderling als met dienstverleners uit het sociale domein, en betere transitiezorg,
- het vergroten van urgentiebesef en versterken van preventie,
- het aanreiken van tools en hulpmiddelen.
Dit Leef- en zorgpad wordt een leidraad voor de verschillende regio’s in het land. Per regio kan het worden ingevuld naar eigen wensen en mogelijkheden binnen de regio.
Vertegenwoordigers uit verschillende leefgebieden
Het is uniek in de longzorg dat een zorgpad wordt gecombineerd met een leefpad. Het stelt samenwerking en uitwisseling voorop tussen vertegenwoordigers uit verschillende leefgebieden van kinderen en jongeren, zoals thuis, school, sport, vrije tijd én zorg van kinder(long)arts, huisarts en bijvoorbeeld fysiotherapeut of zorgondersteuner.
Dit project neemt de 4 basisprincipes van passende zorg in acht. Het nieuwe leef- en zorgpad kan de levenskwaliteit van kinderen en jongeren met astma aanzienlijk verbeteren. We gunnen ieder kind met astma een actief leven, daar gaan we samen voor.
Meer informatie: Helen Peters, peters@longalliantie.nl.