V&VN Vakblad: Samen maken we de longzorg toekomstbestendig
Geplaatst op: december 16, 2025
De uitdagingen in de longzorg zijn bekend en de oplossingen zijn complex. Wat voorop staat, is dat niemand het alleen kan.
Rutger Haandrikman, directeur Long Alliantie Nederland (LAN), schreef dit artikel voor het themanummer Positionering van V&VN Vakblad voor longverpleegkundigen Inspiratie (december 2025).
Verkeerd gebruik van inhalers, belangrijke gesprekken over vaccinaties die niet gevoerd worden, patiënten die uit angst voor benauwdheid nauwelijks nog bewegen. Dit zijn geen theoretische vraagstukken uit beleidsnotities. Dit is de werkelijkheid van alledag. In de spreekkamer, aan de telefoon, op de afdeling, bij mensen thuis. Daar speelt het zich af. En daar liggen ook onze kansen.
Alle mensen en organisaties die zich inzetten voor longgezondheid zijn met elkaar verbonden binnen de Long Alliantie. De kracht van de alliantie zit in die verbinding. We vervullen een kernfunctie in het samenbrengen van het longzorgveld – van verpleegkundig specialist tot beleidsmaker, van patiëntvertegenwoordiger tot onderzoeker. We vinden het essentieel dat longverpleegkundigen goed zijn vertegenwoordigd binnen de Long Alliantie. Jullie perspectief maakt onze strategische keuzes altijd beter, praktischer, haalbaarder.
Longverpleegkundigen zijn betrokken bij alle fasen van het zorgtraject. Bij preventie, bij diagnose, bij behandeling, bij medicatie. Jullie zien wat werkt en wat beter kan. Jullie signaleren knelpunten voordat ze in rapporten verschijnen. Die praktijkkennis is goud waard.
Nauw met elkaar verbonden
De Long Alliantie heeft een nieuw strategisch kader voor toekomstbestendige longzorg, een aanpak die inzet op praktische oplossingen. Het kader is geen blauwdruk met alle antwoorden, maar een uitnodiging tot samenwerking. We focussen op drie gebieden die nauw met elkaar verbonden zijn: preventie, passende zorg en medicatie. Waarom juist deze drie? Omdat ze samen het verschil maken in het leven van mensen met een longaandoening. En omdat we alleen samen – met het hele longenveld – deze ambities kunnen waarmaken. Laat me jullie meenemen langs de drie pijlers van onze nieuwe strategie die samen met longverpleegkundigen tot stand zijn gekomen.
Preventie
Op World Lung Day (25 september jl.) hebben we een mijlpaal bereikt: de presentatie van de Leidraad Vaccinaties voor volwassenen met een chronische longaandoening. Mensen met een longziekte lopen extra risico bij luchtweginfecties. De leidraad geeft duidelijk en wetenschappelijk onderbouwd advies over welke vaccinaties bescherming kunnen bieden. De website Longvaccinaties.nl maakt deze informatie toegankelijk voor iedereen, zorgverleners en patiënten.
Een mooi voorbeeld van wat we samen kunnen bereiken. Dankzij een werkgroep met een brede vertegenwoordiging van expertises en beroepsgroepen.
Het geeft een solide basis. Maar nu begint het échte werk: het gesprek in de praktijk. Want daar wordt zichtbaar wat er achter ‘ik denk er nog over na’ zit. Angst? Wantrouwen? Verhalen op social media? In de spreekkamer ontstaat de verbinding. Daar wordt het verschil gemaakt tussen informeren en overtuigen, tussen doorvragen en ruimte geven.
Kijk naar bewegen. We hebben goede onderzoeken over beweeginterventies bij longpatiënten. Maar de kunst zit in de vertaling en het kunnen aanreiken van oplossingen op maat. En dan het stoppen-met-roken-en/of-vapen-gesprek. Het wordt te weinig gevoerd, maar we weten dat het belangrijk is. En we kunnen leren van elkaar hoe we dit beter doen. De kennis is er. De interventies ook. Nu is het zaak om die effectief toe te passen. Deze drie preventieve gesprekken – over vaccinaties, bewegen en stoppen met roken – vragen om meer dan protocollen. Ze vragen om verbinding maken, aansluiten bij waar iemand staat, herkennen wat iemand nodig heeft. Daar gebeurt preventie echt.
Passende zorg
Het moment waarop iemand hoort “U heeft COPD” of “Uw kind heeft astma” is ingrijpend. Dan begint het échte werk: vertalen wat het betekent. Voor werk, voor sport, voor vakantie, voor de toekomst. Daar maken we het verschil.
We hebben goede instrumenten. Zoals, de Kwaliteitsstandaard COPD longaanval met ziekenhuisopname. Het Compassion-programma voor palliatieve zorg. Het ‘Leef- en zorgpad Jong zijn met astma’ dat naast medische zorg ook de thuissituatie, school en sport omvat. Waardevolle kaders die we breed willen implementeren. Ons strategisch kader benadrukt systematische monitoring van comorbiditeiten zoals cardiovasculaire aandoeningen. Want we weten: longproblemen komen zelden alleen. Er zijn hartproblemen, vermoeidheid, angst, de impact op het gezin. Die integrale blik: daar willen we sterk in zijn.
Een patiënt met COPD wordt vaak zowel in de eerste als tweede lijn behandeld. Twee DBC’s, twee zorgtrajecten. En daar liggen onze grootste uitdagingen. Want hoe zorgen we dat iedereen echt samenwerkt? Dat informatie tijdig gedeeld wordt? Dat patiënten begrijpen waarom hun medicatie aangepast is? Die coördinatie tussen de lijnen: daar moeten we echt beter in worden. Passende zorg draait om verbinding. Tussen zorglijnen, tussen professionals, tussen kennis en toepassing. Daar bouwen we aan. Elke dag. Want juist die samenwerking over de lijnen heen, daar ligt nog veel winst.
Medicatie
Inhalatietechniek. Cruciaal voor werkzame behandeling. En toch gaat het regelmatig mis. Te snel inademen, te kort vasthouden, niet schudden, de inhaler ondersteboven houden. We hebben goede hulpmiddelen. Het Zorgpad Inhalatiemedicatie, inhalatorgebruik.nl. Praktische tools die werken. Het vraagt instructie, controle, en soms opnieuw uitleggen. En vooral: herkennen wanneer het probleem niet technisch maar emotioneel is.
Want achter verkeerd medicatiegebruik zit vaak meer. Schaamte over afhankelijkheid. Angst voor bijwerkingen. Ontkenning van de ernst. Die signalen herkennen en er goed op inspelen – daar zijn professionals in de longzorg sterk in. Medicatie werkt als die correct gebruikt wordt. Logisch. Maar in de praktijk vraagt het aandacht. Niet één goede instructie, maar blijvend contact. Checken of het lukt, bijstellen als het niet lukt, begrijpen waarom het niet lukt. Daar investeren we in. In adequate begeleiding, in praktische tools, in kennisdeling over wat werkt. Want elke patiënt die zijn medicatie goed gebruikt, is winst.
Jullie stem is onmisbaar
We kunnen nog zulke mooie plannen maken, als ze niet werken in de praktijk, schieten we niets op. De kennis van longverpleegkundigen over wat werkbaar is, welke interventies aanslaan, waar de echte uitdagingen liggen, die hebben we nodig aan tafel. Ons strategisch kader is ambitieus en dat mag ook. We willen regionale kwaliteitsverschillen verkleinen, fragmentatie doorbreken, praktijkvariatie verminderen. We faciliteren kennisdeling en brengen partijen samen. En we kunnen het realiseren. Met het hele veld. Met de longverpleegkundigen als medeontwerpers, als sparringpartners, als brug tussen beleid en praktijk.
Kom naar onze bijeenkomsten. Deel jullie ervaring. Vertel wat werkt en wat beter kan. Help mee om landelijke standaarden te vertalen naar lokale praktijk. Jullie inbreng maakt het verschil. Want daar gaat het uiteindelijk om: betere zorg voor mensen die moeite hebben met ademen.
Download de pdf van dit artikel
Reageren kan via haandrikman@longalliantie.nl
Mijlpalen in de nieuwsbrief van EU PAL-COPD
Geplaatst op: december 8, 2025
De tweede nieuwsbrief van EU PAL-COPD is uit. Lees over nieuwe mijlpalen en de eerste implementatiefase van ICLEAR-EU: van voorbereiding naar een bredere proef-uitrol in alle deelnemende landen.
In de loop van 2025 heeft EU PAL-COPD aanzienlijke stappen gezet in de voorbereiding op de evaluatie en implementatie van de ICLEAR-EU-interventie in zes Europese landen. Dankzij de inzet van klinische teams, onderzoekers en partners uit alle werkpakketten is het project van voorbereiding en aanpassing overgegaan naar volledige implementatiegereedheid, en is de trialstudie inmiddels van start gegaan.
Long Alliantie Nederland maakt deel uit van het project-consortium en heeft het voortouw gehad in het ontwikkelen van het trainingsprogramma.
Walter van Litsenburg, nieuw bestuurslid Long Alliantie Nederland
Geplaatst op: december 2, 2025
Per 20 november jl. is Walter van Litsenburg toegetreden tot het bestuur van de Long Alliantie Nederland. Ter kennismaking, een kort interview.
Als verpleegkundig specialist astma en COPD, al 43 jaar werkzaam bij het Catharina Ziekenhuis Eindhoven, heeft hij altijd het belang voor ogen van zijn twee voornaamste doelgroepen: de patiënt en de verpleegkundige. Vanaf de eerste stappen voor de oprichting van de LAN (omstreeks 2008) toen er nog sprake was van een Stichting Ketenkwaliteit COPD, is Walter van Litsenburg betrokken bij de programma’s. En ook al eerder als bestuurslid.
Expertise
Als spreker is hij veelgevraagd bij congressen en webinars van Long Alliantie-leden, alleen al dit jaar bij V&VN, Chronisch Zorgnet en astmaVereniging Nederland en Davos. Van Litsenburg geeft diverse nascholingen en trainingen (IMIS), is betrokken bij de start van Compassion in het Catharina Ziekenhuis (interventie palliatieve zorg bij COPD) en werkt aan innovaties als thuismonitoring bij astma en COPD. Hij maakte voor de Long Alliantie Nederland deel uit van het kernteam goedinhaleren.nl, was co-voorzitter Richtlijn Zorgpad COPD Longaanval met ziekenhuisopname en schreef mee aan andere richtlijnen voor astma bij volwassenen en COPD.
Drijfveer
Van Litsenburg vertelt: ‘Een belangrijke drijfveer voor mij is om aandacht te krijgen voor COPD als behandelbare aandoening, waarbij echte verbetering bereikbaar is. We moeten weg van allerlei aannames, vooringenomenheid… Ik zie de mens met COPD als Ervaringsdeskundige die nog een emancipatieslag te maken heeft, om beter gezien en gehoord te worden. De LAN is als vertegenwoordiger van alle betrokken partijen in de zorg voor mensen met astma en/of COPD het platform om hieraan te werken.’
Hét moment
‘Deze tijd van veranderingen, met nieuwe plannen en nieuwe mensen, is het moment om samen tot verbeteringen te komen. Daarbij vraag ik graag aandacht voor de rol van longverpleegkundigen en praktijkondersteuners als belangrijke partijen in de zorg. Ze zijn wel betrokken maar kunnen ook bestuurlijk meer vertegenwoordigd zijn. Ik hoop binnen deze achterban ook meer animo te krijgen om actief mee te doen aan werkgroepen en projecten.’
Bekijk het bestuur van de Long Alliantie Nederland
Op de ALV van 20 november jl. is ook Erik Derks aangenomen als nieuw bestuurslid. Reageren is mogelijk via info@longalliantie.nl
Erik Derks, nieuw bestuurslid Long Alliantie Nederland
Geplaatst op: november 27, 2025
Per 20 november jl. is Erik Derks toegetreden tot het bestuur van de Long Alliantie Nederland. Ter kennismaking, een kort interview.
Erik Derks werkt al meer dan 20 jaar in de gezondheidszorgsector, waarvan de laatste jaren bij het Radboud Universitair Medisch Centrum als Manager van de Afdeling Longziekten (tweekoppige aansturing samen met het afdelingshoofd). Een opleiding tot Klinisch Epidemioloog (UvA, 2015) en een MBA (2020) volgden op een start in de zorg als verpleegkundige (2005).
Verbinden
Erik Derks: ‘Dankzij mijn brede achtergrond ben ik goed in staat om de zorg op (1) de werkvloer, (2) de wetenschap en (3) de bedrijfsvoering te overzien en de vertaalslag te maken tussen partijen in deze delta. Door te verbinden draag ik actief bij aan doelmatige zorg kwalitatief hoogwaardige zorg.’
Kijk op (long)gezondheid
‘Ziekte is slechts een onderdeel van wie iemand is. Ik heb een holistisch mensbeeld. Ik zie mensen als een uniek, actief en sociaal wezen. Iedereen heeft verschillende emoties, achtergronden, religie en wensen. Gezondheidszorg en herstel volgt dus ook individuele behoeften. Op individueel vlak draait het vaak om aandacht, luisteren en empathie om de dialoog te voeren over wat iemand nodig heeft. Als sector is het belangrijk om te leren en te innoveren.’
Richting
‘Ik denk dat preventie zeer belangrijk is nu en nog meer in de toekomst. Eigen regie is daarbij de sleutel tot de juiste zorg wanneer deze nodig is. Echter, zorg hoeft niet altijd betaalde professionele zorg te zijn. Een speerpunt is dan ook het goed inrichten van het zorglandschap, zodat er antwoord kan blijven worden gegeven op de vragen vanuit de maatschappij (en daarbinnen vanuit het individu). Dit kun je vormgeven met zorgpaden, multidisciplinaire samenwerking en innovatie, cliënt/patiënt participatie, wetenschap, etc.’
Rol in het bestuur
‘Ik ben een goede boekhouder en mag de rol van penningmeester op mij nemen. Daarnaast zal ik mij actief inzetten voor de wetenschapsagenda en doorlopend de vraag stellen welke innovatie de zorg (en maatschappij) van morgen nodig heeft.’
‘Ik kijk uit om nader kennismaken te maken. Ik kijk uit naar het leren van elkaar en het verbinden van de enorme kennis en ervaring die er binnen de Long Alliantie Nederland aanwezig is. Samen kun je zoveel meer impact hebben dan alleen. Kennis delen. Goede ervaringen delen. Kritisch zijn. De discussie niet mijden. Blijven innoveren. De zorg is nooit af!’
Bekijk het bestuur van de Long Alliantie Nederland
Reageren is mogelijk via info@longalliantie.nl
Stichting Chronisch ZorgNet, nieuw lid Long Alliantie Nederland
Geplaatst op: november 24, 2025
Met ingang van 20 november jl. is Stichting Chronisch ZorgNet lid van de Long Alliantie Nederland.
Chronisch ZorgNet is een ideële stichting – zonder winstoogmerk – met een landelijk dekkend netwerk van 55 regio’s en 3.600 deelnemende zorgverleners: fysiotherapeuten, diëtisten, oefentherapeuten. Momenteel zijn er 28.500 COPD-patiënten in behandeling. De stichting biedt passende zorg in de directe woonomgeving voor patiënten met COPD, maar ook met perifeer vaatlijden, hartaandoeningen en osteoporose.
Met wetenschappelijk onderbouwde zorg, interdisciplinaire samenwerking, continue scholing (hart voor leren-programma) én digitale innovaties werkt Chronisch ZorgNet aan toekomstbestendige zorg in de eerste lijn.
De kracht van regionale samenwerking
De kracht van Chronisch ZorgNet zit in de regionale samenwerking tussen fysio- en oefentherapeuten, diëtisten, verpleegkundig specialisten, longverpleegkundigen, POH-ers, longartsen en huisartsen met een landelijk overkoepelende organisatie. Hierdoor kunnen we regionale netwerken vergelijken en best practices delen.
Slimme zorg
Chronisch ZorgNet focust zich op het actief betrekken van patiënten bij hun behandeling, verminderen van administratielast van zorgverleners en het verzamelen van betrouwbare data. De beweging richting hybride, datagedreven zorg is ingezet. Slimme inzet van zorgprofessionals maakt behandelingen effectiever en efficiënter. Binnen Chronisch ZorgNet wordt dit al toegepast en de komende jaren verder geoptimaliseerd. De cijfers laten zien dat deze aanpak werkt én gewaardeerd wordt – door patiënten en verwijzers.
Baat bij fysiotherapie op maat
Iedere COPD-patiënt heeft baat bij fysiotherapie, maar wel op maat: met een passende behandelfrequentie en focus, afhankelijk van de situatie. Voor mensen met COPD biedt Chronisch Zorgnet:
- Op de individuele patiënt afgestemde behandeling volgens richtlijnen
- Gericht op beweging, leefstijl, voeding, stoppen met roken en psychosociale ondersteuning
- Dichtbij huis én goed afgestemd tussen zorgverleners
- COPD-patiënten vinden de juiste zorgverleners – en de juiste multidisciplinaire aanpak
Aansluiting bij speerpunten Long Alliantie
Chronisch ZorgNet draagt actief bij aan implementatie van de Kwaliteitsstandaard ‘COPD-longaanval met ziekenhuisopname’ en hanteert een holistische benadering gericht op beweging, leefstijl, voeding, stoppen-met-roken en psychosociale ondersteuning.
Directeur Mart van der Stelt: “Ons doel als nieuw lid van de Long Alliantie Nederland is het versterken van elkaars expertise, het verbreden van ons netwerk en deelname in werkgroepen en aan symposia om de toekomstige zorg voor eerstelijns COPD patiënten te verbeteren.”
Website: Chronisch Zorgnet
Bekijk hier alle leden en bedrijfsleden van de Long Alliantie Nederland
COPD op tijd herkennen helpt om erger te voorkomen
Geplaatst op: november 19, 2025
Op Wereld COPD-Dag roept Longfonds op om beginnende longklachten serieus te nemen. Hoe eerder de ziekte COPD wordt vastgesteld, hoe beter de kwaliteit van leven. Patiënten die op tijd starten met een behandeling ervaren minder klachten en voelen zich beter, vertelt Jiska Snoeck, huisarts en bestuurslid Long Alliantie Nederland.
Meer dan een half miljoen Nederlanders leeft met COPD. Uit de onlangs verschenen Nivel Longmonitor blijkt dat meer dan de helft van mensen met COPD ernstige ziektelast ervaren. Voor veel mensen met COPD zijn alledaagse activiteiten zoals traplopen, boodschappen doen of huishoudelijk werk een grote uitdaging.
Op tijd erbij, is kwaliteit erbij
Tijdig beginnen met behandeling is belangrijk om de klachten van COPD onder controle te houden. Longfonds roept mensen op om beginnende longklachten, zoals hoesten en benauwdheid, serieus te nemen en niet te wachten met naar de huisarts gaan.
Károly Illy, directeur van Longfonds, benadrukt: ‘De cijfers uit de recente onderzoeken bevestigen opnieuw dat COPD grote invloed heeft op het dagelijks leven, zowel lichamelijk als emotioneel. Laat daarom je klachten op tijd onderzoeken. Want als de diagnose in een vroeg stadium wordt vastgesteld is de ziekte beter te behandelen, voordat klachten ernstig worden.’
Veel mensen met klachten stappen niet naar de huisarts uit schaamte
Ook Jiska Snoeck, huisarts en bestuurslid Long Alliantie Nederland, onderstreept het belang van vroegtijdig handelen: ‘Veel mensen met klachten stappen niet naar de huisarts uit schaamte of angst. Ze denken dat er aan hun longklachten toch niets te doen is of zijn bang voor wat de dokter gaat zeggen. Terwijl het ontzettend belangrijk is om wél die stap naar de huisarts te maken. Ik zie in mijn praktijk dat als we COPD eerder opsporen, we echt een verschil kunnen maken. Patiënten die op tijd starten met een behandeling ervaren minder klachten en voelen zich beter.’
‘COPD? Ik had er nog nooit van gehoord.’ Lees op de site van Longfonds het verhaal van Jan Smit.
Internationale bijeenkomst in Amersfoort voor EU PAL-COPD
Geplaatst op: november 18, 2025
Op 17, 18 en 19 november zijn trainers uit zes Europese landen te gast bij de Long Alliantie Nederland in Amersfoort. Op deze dagen leren de trainers hoe zij teams zorgverleners kunnen trainen in het toepassen van de ICLEAR-interventie. Het doel is om palliatieve zorg stapsgewijs te integreren in de gebruikelijke COPD-zorg. De Long Alliantie Nederland heeft het voortouw gehad in de ontwikkeling van de trainingen.
Op het train-de-trainer programma in Amersfoort komen 12 trainers bijeen uit België, Groot Brittannië, Hongarije, Portugal, Denemarken en Nederland. De trainers (twee per land) komen in Nederland om zich het ICLEAR-model eigen te maken, zodat zij in eigen land teams zorgverleners van verschillende disciplines kunnen gaan trainen.
ICLEAR-EU interventie
Het ICLEAR-EU model staat voor een proces waarmee palliatieve zorg stapsgewijs kan worden geïntegreerd in de gebruikelijke COPD-zorg. ICLEAR staat voor:
- Identifying; identificatie palliatieve zorgbehoeften
- Communication; communicatie over zorg- en behandeldoelen
- Level of Escalations; vaststellen en bespreken van behandelgrenzen en behandelwensen
- Advance Care Planning; gesprekken over proactieve zorgplanning
- Review; doorlopende evaluatie van palliatieve zorgbehoeften en individueel zorgplan
De ICLEAR-EU training bestaat uit een e-learning (in 6 talen aangeboden) met achtergrondinformatie en kennis over palliatieve zorg voor mensen met gevorderde COPD en een live trainingsbijeenkomst voor zorgverleners. De Long Alliantie Nederland is de trekker geweest van de ontwikkeling van deze trainingen en het train-de-trainer programma.
Communicatieoefeningen
In de ICLEAR-interventie staat communicatie en gespreksvoering centraal. Een belangrijk deel van de trainingsbijeenkomst in Amersfoort betreft casuïstiek en communicatieoefeningen. Er is een set met communicatiekaarten ontwikkeld als hulpmiddel om verschillende componenten van communicatie en zorgsituaties te trainen. Dit betreft zowel communicatie van zorgverleners met patiënt en naaste als zorgverleners onderling.
In aanloop naar de internationale bijeenkomst is de nieuwe set van communicatiekaarten getest samen met studenten Verpleegkunde van HAN University of Applied Studies (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen). Deze studenten volgen allemaal de minor Oncologie & Palliatieve Zorg.
Bewustwording
Tijdens het train-de-trainer programma in Amersfoort staan, naast de elementen van de ICLEAR-EU interventie, gespreksvoering en overdracht centraal. Er wordt ook een trainingsacteur ingezet die verschillende rollen en houdingen aanneemt om te oefenen op lastige situaties, omgaan met reacties en weerstand.
Met de nieuwe set communicatiekaarten kunnen veelvoorkomende situaties worden geoefend en ontstaat er bewustwording. Bijvoorbeeld over waarneming zonder (te snelle) interpretatie of bewustzijn over het beantwoorden van vragen vanuit verschillende dimensies: fysiek, psychisch, sociaal, spiritueel/zingeving.
Een op de patiënt of naaste afgestemd zorggesprek kan het verschil maken; welke kwaliteiten maken een gesprek waardevol?
Meer informatie over EU PAL-COPD en de ICLEAR-EU training via Els Verschuur, senior projectleider palliatieve zorg bij COPD, Long Alliantie Nederland, verschuur@longalliantie.nl.
Het vaccinatiegesprek bij de huisartsenpraktijk
Geplaatst op: november 17, 2025
‘Tachtig procent van de mensen met COPD wordt begeleid door de huisarts en praktijkondersteuner.’ Huisarts en onderzoeker Boudewijn Dierick ziet dat de vaccinatiegraad van mensen met chronische ziekten, zoals astma en COPD, vaak wordt bepaald door de aanpak in de eerste lijn.
‘In de eerste plaats wil je natuurlijk dat bij de jaarlijkse oproep voor de griepprik en pneumokokkenprik de huisarts ook de patiënten met astma en COPD meeneemt,’ zegt Boudewijn Dierick, bij het verschijnen van de nieuwe leidraad vaccinaties bij longziekten.
Vast onderwerp van gesprek
Bij zijn gezondheidscentrum in Makkum begeleiden de praktijkondersteuners de mensen met chronische ziekten, die ze gewoonlijk twee keer per jaar zien. ‘Je wilt eigenlijk dat bij alle chronische ziekten, zeker ook bij COPD, de praktijkondersteuner het onderwerp vaccinaties als vast onderdeel van het consult behandelt.’
Voor de toekomst is het dan ook wenselijk dat de vaccinatieleidraad bij longziekten onderdeel wordt van een integrale aanpak van vaccinaties en de adviesgesprekken daarover bij de huisarts. Als eerste vaccinatieleidraad bij chronische ziekten heeft het initiatief van de Long Alliantie Nederland dan ook een belangrijke voorbeeldfunctie.
Vaccinatietrouw
Voor zijn promotieonderzoek verdiepte Boudewijn Dierick zich in therapietrouw bij mensen met astma en COPD. Veel van het geleerde hierbij gaat ook op voor vaccinaties. ‘We kunnen veel bereiken door de vaccinatietrouw te verbeteren. Het laaghangende fruit is dat we de vaccinatiegraad omhoog krijgen van de huidige vaccins die door de huisarts worden aangeboden. Parallel daaraan kunnen we nieuwe vaccins bespreekbaar maken.’
Nieuwe leidraad
Mensen met een longziekte lopen extra risico bij luchtweginfecties. Bij een chronische longziekte zoals astma of COPD kan je ernstig ziek worden van griep, corona of verkoudheid. Met vaccinaties kan je dit voorkomen. De nieuwe vaccinatieleidraad voor mensen met een longziekte én hun zorgverleners geeft duidelijk en wetenschappelijk onderbouwd advies over vaccinaties tegen griep, Covid-19, pneumokokken en RSV.
Ga voor meer informatie naar longvaccinaties.nl
Boudewijn Dierick is huisarts in het Sûnhûs gezondheidscentrum in Makkum. Speerpunten van het Sûnhûs zijn preventieve en chronische zorg. Het centrum biedt o.a. de volgende diensten aan: huisartsenzorg, apotheek, fysiotherapie, diëtiste, thuiszorg en verloskunde. Daarnaast is Dierick als kaderarts verbonden aan CAHAG en als onderzoeker aan het UMC Groningen. Hij promoveerde in 2023 op digitale strategieën ter verbetering van therapietrouw bij astma en COPD.
Wereld COPD-dag 2025: Kortademig, denk COPD
Geplaatst op: november 17, 2025
Bron: GOLD
Het thema van Wereld COPD-dag 2025 is ‘Kortademig, denk COPD’. Deze dag vindt plaats op 19 november. Het thema benadrukt dat COPD, hoewel het wereldwijd een van de belangrijkste doodsoorzaken is, vaak niet op tijd of niet juist wordt herkend.
COPD is een veelvoorkomende en goed behandelbare ziekte, maar doordat de diagnose regelmatig wordt gemist, krijgen veel mensen geen passende zorg. Vroege herkenning van COPD kan een grote positieve invloed hebben op de gezondheid van mensen. Wie eerder wordt onderzocht en behandeld, heeft vaak minder klachten en een betere kwaliteit van leven.
Artsen zouden aan COPD moeten denken bij mensen die last hebben van kortademigheid, langdurig hoesten, veel slijm, terugkerende luchtweginfecties of blootstelling aan risicofactoren zoals roken of schadelijke stoffen op het werk.
De aanjager van Wereld COPD-dag is Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD).
Bespreking van de nieuwe NVALT-richtlijn Tweedelijns Astmazorg
Geplaatst op: november 12, 2025
De nieuwe NVALT-richtlijn Tweedelijns Astmazorg richt zich op volwassen patiënten met niet-acute en niet-ernstig astma die zorg ontvangen in de tweede lijn. Deze richtlijn vormt een welkome en nuttige aanvulling op de al bestaande richtlijnen voor ernstig astma, astma-aanvallen en astma in zwangerschap.
Door Gert-Jan Braunstahl, longarts Franciscus Gasthuis & Vlietland Rotterdam
Hoewel astmazorg in de eerste en derde lijn goed is beschreven, ontbreekt een uniforme aanpak voor de grote groep tweedelijns patiënten. Dit leidt tot praktijkvariatie en zowel onder- als overbehandeling, waaronder onnodig gebruik van orale corticosteroïden. De richtlijn beoogt de klachtenlast te verminderen en ongewenst steroïdegebruik terug te dringen.
De richtlijn adviseert dat diagnosebevestiging in de tweede lijn idealiter plaatsvindt met een histamine- of methacholineprovocatietest. Een negatieve test sluit bij ICS-naïeve patiënten astma uit. FeNO kan ondersteunend zijn wanneer spirometrie geen reversibiliteit toont, maar is onvoldoende betrouwbaar als zelfstandig diagnostisch instrument. Bij FeNO >50 ppb kan een proefbehandeling worden overwogen, mits patiënt geïnformeerd is over mogelijke overdiagnose.
De richtlijn benadrukt systematische beoordeling van ‘treatable traits’ zoals roken, obesitas, reflux en chronische rhinosinusitis. Fenotypering kan mogelijk ziekte-inzicht vergroten, maar de toegevoegde waarde bij niet-ernstig astma is nog onduidelijk. Een X-thorax kan worden overwogen bij toename van luchtwegklachten om andere oorzaken uit te sluiten.
Therapeutisch adviseert de richtlijn ICS-gebaseerde behandeling in elke stap en ontmoedigt het gebruik van SABA-monotherapie. Jaarlijkse evaluatie van SABA-gebruik is gewenst. Immunotherapie kan worden ingezet bij persisterende allergische rhinitis, maar effect op astmacontrole is beperkt. LAMA-toevoeging kan in geselecteerde gevallen als proefbehandeling worden overwogen. Orale corticosteroïden worden afgeraden als onderhoud.
FeNO-gestuurde behandeling wordt afgeraden, behalve bij aanhoudend ongecontroleerde klachten. E-health kan therapietrouw en astmacontrole verbeteren, hoewel geen effect op kwaliteit van leven is aangetoond. De inzet van longverpleegkundigen wordt aanbevolen voor educatie en monitoring.
Bekijk de richtlijn in de Richtlijnendatabase FMS
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen? Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en TBC (NVALT). De richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire commissie met vertegenwoordigers vanuit de longartsen, huisartsen, allergologen, KNO-artsen, verpleegkundig specialisten en patiëntvertegenwoordigers.