Terugkijken op loopbaan en palliatieve zorg event: Afscheid Els Verschuur

Geplaatst op: mei 19, 2026

Ter gelegenheid van haar afscheid stelden we dr. Els Verschuur, senior projectleider Long Alliantie Nederland voor palliatieve zorg bij COPD, een aantal vragen. In dit artikel vertelt zij over de rode draad in haar loopbaan, de gekozen sprekers bij het symposium, de Europese samenwerking en de toekomst van palliatieve zorg bij COPD. Leest u mee?

Op 6 mei 2026 organiseerde de Long Alliantie een minisymposium over proactieve palliatieve zorg bij ernstige COPD, naar aanleiding van de pensionering van dr. Els Verschuur. De deelnemers ontvangen apart de presentaties.

De rode draad

Vraag 1: Els, de tijd van je pensionering is aangebroken. Als je terugkijkt op je loopbaan, wat zie je dan als de rode draad – of verschillende rode draden – in je werk?

Dé rode draad in mijn loopbaan is de patiënt, client, bewoner of iemand met een probleem, aandoening of handicap. Welke naam dan ook, het gaat altijd om de mens: Wie is deze mens, wat is zijn probleem en hoe kunnen we hem het beste helpen en ondersteunen. Tijdens mijn opleiding tot verpleegkundige lag al veel nadruk op de holistische benadering; de mens is meer dan zijn ziekte. Het boek van professor Mieke Grypdonck Het leven boven de ziekte uittillen onderstreept het belang om altijd de mens te blijven zien. Dat is me altijd bijgebleven en dat is wat me drijft.

De tweede rode draad is de behoefte om me te blijven ontwikkelen. Dat resulteerde onder andere in een docentenopleiding, Verplegingswetenschappen en een promotietraject. Vervolgens heb ik het altijd heel fijn en ook belangrijk gevonden om mijn kennis en ervaring te delen. Of dat nu was met studenten van mbo, hbo, master of jonge onderzoekers. Dat is de dérde rode draad.

Als ik nu terugkijk, denk ik dat deze rode draden mooi met elkaar zijn verweven.

Sprekers minisymposium

Vraag 2: Op 6 mei hebben we het minisymposium over palliatieve zorg bij COPD georganiseerd. Je hebt zelf de sprekers voorgedragen. Wat zijn de belangrijkste boodschappen die je wilde overbrengen?

Ik wilde heel graag palliatieve zorg voor mensen met (ernstige) COPD vanuit verschillende perspectieven belichten. Samen met Johanna Broese, gepromoveerd op Compassion, heb ik aan de wieg gestaan van het Compassion Programma. In haar presentatie heeft zij een mooi overzicht gegeven wat we allemaal hebben kunnen doen om palliatieve zorg voor mensen met COPD op de kaart te zetten.  

Emeritus hoogleraar Yvonne Engels heeft verteld over zingeving en het belang van de relevante context: de unieke en individuele omstandigheden, gedragingen en leefsituatie van de patiënt, die relevant zijn voor hun zorg.

Stephan Tap heeft in zijn presentatie verteld over de impact van depressie bij COPD en hoe lastig het kan zijn om depressie bij COPD te herkennen. Immers, vermoeidheid en andere fysieke klachten kunnen een depressie maskeren. De huidige behandelopties voor depressie hebben een matig effect.

Stephan is promovendus op het Europese PsyPal project. Een project waarbij ik namens de Long Alliantie en als vertegenwoordiger van mensen met COPD betrokken ben (geweest). In dit project wordt onderzocht of psilocybine (de werkzame stof in psychedelische of ‘magische’ paddenstoelen) kan helpen bij het verlichten van psychologische en existentiële nood bij patiënten die lijden aan de chronische longaandoening COPD, multiple sclerose (MS), amyotrofische laterale sclerose (ALS) of de ziekte van Parkinson.

Gudule Boland, adviseur en projectleider bij Pharos, was de laatste spreker. Zij ging in op gezondheidsverschillen, gezondheidsvaardigheden en het belang van begrijpelijke communicatie. Eén op de drie Nederlanders heeft onvoldoende of beperkte gezondheidsvaardigheden en een groot percentage van de Nederlanders hebben taalniveau B1. Onder deze Nederlanders bevinden zich veel mensen met COPD. Communicatie is een belangrijk onderdeel van onze Compassion training en ik vond het erg fijn dat Gudule het belang van begrijpelijke communicatie heeft kunnen uitleggen.

De keuze voor de invulling van de workshops is ook een bewuste geweest: aandacht voor alle 4 dimensies van palliatieve zorg: fysiek, psychisch, sociaal, zingeving & spiritualiteit – met dank aan fysiotherapeut Ellen Toet, psycholoog Ruben Dekker en Larissa Exalto van Stichting PZNL, en natuurlijk een workshop over communicatie.

In het minisymposium kwamen ‘mijn’ drie rode draden mooi samen: kennis vergaren en kennis delen, met als doel de palliatieve zorg voor mensen met ernstige COPD te verbeteren en te bevorderen.

Ik wil langs deze weg ook nogmaals de sprekers en workshopleiders heel erg bedanken voor hun bijdragen. Ze zijn heel waardevol geweest.

Europese samenwerking

Vraag 3: Ook in Europees verband staat palliatieve zorg bij COPD op de agenda. Wat heeft de Europese samenwerking mogelijk gemaakt?

Het mooie van Europese samenwerking is, dat elke samenwerkingspartner expertise inbrengt om palliatieve zorg voor mensen met COPD niet alleen in eigen land, maar in meerdere Europese landen verder te brengen. Zo wordt bijvoorbeeld in het EU PAL COPD-project het in Groot Brittannië ontwikkelde ICLEAR-EU model geïmplementeerd, met als doel het bevorderen van de integratie van palliatieve zorg in de gebruikelijke behandeling van mensen met gevorderde COPD in verschillende gezondheidszorgsystemen in Europa. Met onze kennis en ervaringen van Compassion, zijn wij binnen dit project verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het trainingsprogramma voor zorgverleners en het monitoren van de training zelf. Denemarken heeft veel ervaring met het ontwikkelen van meetinstrumenten en het hele project wordt geleid door België. Zo heeft iedere partner een eigen inbreng met hetzelfde doel voor ogen.

Naast EU PAL COPD is de LAN ook partner in het EU PsyPal project. Daar heb ik bij de voorgaande vraag al iets over verteld.

Toekomst palliatieve zorg bij COPD

Vraag 4: Als je kijkt naar de toekomst van palliatieve zorg bij ernstige COPD, wat zou je collega’s dan mee willen geven?

Alhoewel we de laatste jaren veel hebben gedaan en we mooie trainingen, middelen en materialen hebben ontwikkeld, zijn we er natuurlijk nog niet.

Ik ben heel blij met alle ziekenhuisorganisaties die hebben deelgenomen aan het Compassion-project, het testen van het Compassion Blended Learning Programma en die met de stimuleringssubsidie van ZonMw Compassion hebben geïmplementeerd of op dit moment bezig zijn met de implementatie van Compassion.

Ook de ontwikkelingen binnen Palliatieve Zorg Nederland (PZNL), en dan met name de informatie voor patiënten en naasten, de richtlijn en natuurlijk onze eigen online toolbox dragen bij aan een grotere bewustwording op gebied van palliatieve zorg voor mensen met (ernstige) COPD en hun naasten. [Kijk voor de links onderaan de pagina]

Maar zoals gezegd, we zijn er nog niet. Palliatieve zorg voor mensen met (ernstige) COPD is nog geen vanzelfsprekendheid. Een longarts zei na afloop van onze training: ‘Ik dacht dat al veel goeds deed voor mijn patiënten, maar nu ben ik me ervan bewust geworden dat ik nog veel meer voor mijn patiënten kan betekenen’. 

Deze quote zegt veel; we kunnen nog veel meer doen voor mensen met ernstige COPD. Ik zie hier ook een rol weggelegd voor de beroepsverenigingen, zoals NVALT, CAHAG, V&VN Longverpleegkundigen, V&VN Palliatieve zorg en KNGF. En natuurlijk Longfonds. Met name Longfonds heeft mogelijkheden om hun leden (en ook niet-leden) te informeren en voor te lichten over wat palliatieve zorg is, wat zorgprofessionals kunnen betekenen, en hoe mensen met COPD zich kunnen voorbereiden op toekomstgesprekken – proactieve zorgplanningsgesprekken – met hun huisarts, longarts of longverpleegkundige.

Kijk voor nuttige links op de pagina Palliatieve zorg bij COPD

Stuur voor meer informatie een mailtje naar info@longalliantie.nl